Column · Francisca Koerhuis · deel 1 van 4
Mijn naam is Francisca Koerhuis en ik ben één van de HorizonXperts. Ik sloot me aan omdat ik geloof in professionals die hun vakmanschap serieus nemen, verantwoordelijkheid durven dragen en hun eigen plek innemen. Zelf werk ik in de verslavingszorg voor jongeren. Daar zie ik van dichtbij wat er gebeurt als jongeren vastlopen, hulp durven vragen en stap voor stap de regie terugpakken.
En in deze eerste column begin ik meteen met een crisis. Eentje met een onverwachte hoofdrol voor een hond.
"Francisca, wil je mij alsjeblieft even bellen? Ik heb echt een hele dringende vraag. SPOED!"
Vier gemiste oproepen en daarna dit appje.
Dan gaat er als behandelaar toch even iets aan, wat is hier aan de hand?
Destijds werkte ik als behandelaar binnen een deeltijdteam voor jongeren bij een grote organisatie voor verslavingszorg in Oost-Nederland. De jongeman die mij zo dringend probeerde te bereiken, was bij ons in behandeling vanwege een stoornis in het gebruik van cannabis. De spoedvraag bleek daar uiteindelijk ook iets mee te maken te hebben. Alleen op een manier die ik vooraf lastig had kunnen bedenken. Jongeren tussen de 13 en 23 jaar melden zich binnen de verslavingszorg met klachten rondom middelengebruik, gedrag, gamen, gokken, schermgebruik of een combinatie daarvan. In dossiers staan daar keurige termen voor. Als ik het vertaal naar wat ik als behandelaar zag en voelde, zag ik vooral getalenteerde, gevoelige en vaak gekwetste jongeren. Jongeren die ergens onderweg iets hadden gevonden waarvan ze het gevoel hadden dat het spanning, onrust, verdriet, verveling of chaos hanteerbaar kon maken.
Een verslaving ontstaat zelden vanuit een bewuste keuze. In mijn hele loopbaan ben ik nog niemand tegengekomen die op een ochtend wakker werd en dacht: ja, vandaag lijkt mij een uitstekende dag om een cannabisverslaving te ontwikkelen. Verslaving ontstaat door een samenloop van omstandigheden. Biologische kwetsbaarheid speelt mee, net als psychische klachten, sociale omstandigheden, stress, trauma, de omgeving waarin iemand opgroeit en de functie die het gebruik krijgt. Daarbij is het zenuwstelsel bij veel jongeren die we in de verslavingszorg zien behoorlijk (over)belast. Emoties herkennen, verdragen en uiten vraagt dan veel, een middel of een bepaald soort gedrag kan de illusie wekken dat het tijdelijk rust brengt, gedachten dempt of spanning reguleert.
Bij jongeren speelt nog iets anders mee: hun hersenen zijn volop in ontwikkeling. De prefrontale cortex, het hersengebied dat onder andere betrokken is bij plannen, impulscontrole, het overzien van consequenties en het maken van weloverwogen keuzes, ontwikkelt zich door tot in de jongvolwassenheid. Voor iedereen die een puber in huis heeft: hier bevindt zich dus een deel van de wetenschappelijke verklaring voor een slaapkamer met zeven glazen, vier handdoeken op de grond en een schoolopdracht die morgen ingeleverd moet worden maar waarvan het bestaan vanavond om 22.43 uur voor het eerst wordt gemeld!
Hoe kom je dan van een verslaving af? De aankomende drie keer kan je in deze nieuwsbrief een column vinden, geschreven vanuit de hulpverlening aan jongeren rondom het onderwerp verslaving. Want gaat het wel over 'ervan afkomen', of is er iets anders wat aangekeken mag worden? Ik neem jullie mee op reis in de wondere wereld van jongeren en verslaving, met onderwerpen als persoonlijk leiderschap, eigenaarschap en samenwerking.
Terug naar de spoed: wat was er aan de hand? De hond van het gezin had drie plakken spacecake gegeten!
De jongeman durfde de dierenarts geen advies te vragen. Kennelijk maakte hij in zijn hoofd een vrij efficiënte beroepsmatige optelsom: Francisca werkt in de verslavingszorg, Francisca houdt van dieren, dus Francisca weet vast ook wat te doen met een hond die drie plakken spacecake achter de kiezen heeft. Op zichzelf een creatieve redenering! Tijdens mijn opleiding was de behandeling van geïntoxiceerde huisdieren alleen wat onderbelicht gebleven.
Zonder contact geen contract
Binnen de hulpverlening wordt vaak gezegd: zonder contact geen contract. Vertrouwen vormt de basis van een behandelrelatie. Deze jongen voelde blijkbaar genoeg vertrouwen om contact te zoeken op een moment waarop hij bang was, zich schaamde en geen idee had wat hij moest doen. Ik stelde hem gerust en vertelde dat de dierenarts hier toch echt de aangewezen deskundige was. Hij belde en de dierenarts stelde hem direct gerust. De hond sliep vervolgens uitzonderlijk diep en liep daarna weer rond alsof er nooit iets was gebeurd.
De jongeman had intussen iets belangrijkers geoefend: hulp vragen op het moment dat hij die nodig had. Hopelijk heeft de hond er ook wat van geleerd…
Francisca Koerhuis
Docent psychologie en HorizonXpert
Wie zijn HorizonXperts?
Wij brengen beweging in organisaties waar gedoe, afhankelijkheid en rolonduidelijkheid de uitvoering van strategie en maatschappelijke opgaven in de weg staan.
Met teamontwikkeling, leiderschapsontwikkeling, coaching, intervisie, interim-leiderschap en organisatiebegeleiding versterken wij eigenaarschap, samenwerking en rolzuiverheid, zodat ambities écht gerealiseerd worden.
HorizonXperts is een netwerk van ervaren professionals die hun sporen verdienden in bestuur, leiderschap en uitvoering, en daardoor snel zien wat nodig is om duurzame beweging te creëren.
Wil je niets missen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief "Aan de Horizon" en blijf op de hoogte.
Hartelijke groet,
Mariëlle & het team van HorizonXperts
