Aan de Horizon
Beste lezer,
Je kent het misschien. Je loopt een locatie binnen en voelt het meteen. Iedereen is druk, iedereen doet iets, maar niemand doet hetzelfde.
Een tijdje terug begon ik aan een nieuwe opdracht als manager en teamtrainer. Op die locatie heerste chaos. Niet omdat mensen hun werk niet serieus namen, integendeel. Iedereen deed zijn best, alleen deed iedereen het anders. Er stonden informele leiders op. Soms werden ze niet geaccepteerd, soms werd er juist naar ze geluisterd. En als het misging, kregen zij de schuld. Hielden ze zich aan de afspraken? Nee. Bedoelden ze het goed? Ja, absoluut.
Ondertussen was niets meer duidelijk. Niet voor het team, niet voor de kinderen en niet voor de ouders. Er werden afspraken gemaakt die niet pasten bij het beleid, maar vooral te maken hadden met het pleasen van anderen. Lief bedoeld, maar het maakte alles alleen maar wiebeliger.
Van bovenstroom naar onderstroom
Het was verleidelijk om meteen te gaan sturen. Nieuwe regels, strakke afspraken, klaar. Maar wat je dan aanpakt is de bovenstroom: het gedrag, de chaos, de losse afspraken. Ik ging op zoek naar de onderstroom. En daar zat het echte verhaal. Er waren veel managers gekomen en gegaan. Er heerste geen veiligheid, maar er ontbrak ook een basis. Waar staan we voor? Wat wil de organisatie? Pas ik daar eigenlijk bij? Wat zijn mijn verantwoordelijkheden en bevoegdheden? En waar vind ik alles?
Dat zijn geen luxevragen. Zonder antwoord daarop kun je geen eigenaarschap verwachten. Eigenaarschap groeit niet in het luchtledige. Mensen pakken pas echt hun rol als ze weten waar hun speelruimte begint en waar die ophoudt. Zonder die speelruimte wordt eigenaarschap eigenwijsheid. Iedereen vult het gat zelf in, met de beste bedoelingen, en precies daardoor raakt het team elkaar kwijt.
Zonder die speelruimte wordt eigenaarschap eigenwijsheid.
De brug tussen zorg en kinderopvang
En hier ligt de brug tussen zorg en kinderopvang. Dit verhaal speelt zich af in de kinderopvang, maar ik hoor het net zo goed in de zorg. Een afdeling waar de leidinggevende vaak wisselt. Een team dat steeds opnieuw het wiel uitvindt. Collega's die het goed willen doen voor de cliënt en daarom afspraken maken die net buiten de lijntjes vallen. Andere setting, zelfde onderstroom. Beide sectoren draaien op mensen die zorgen voor een ander. Dat is hun kracht, en soms ook hun valkuil. Want zorgen voor de ander kan ongemerkt overgaan in pleasen.
Zorgen voor de ander kan ongemerkt overgaan in pleasen.
Wat hielp: eerst de basis leggen
Wat hielp? Niet harder trekken, maar eerst de basis leggen. En precies dat doen we in de training Teamontwikkeling van HorizonXperts. Het doel is simpel en tegelijk best spannend: teams de stap laten zetten naar professioneel eigenaarschap en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dat doe je niet in één middag. Het team komt vijf keer bij elkaar, steeds een paar uur, met een maand of twee ertussen. Zo is er tijd om het geleerde echt op de werkvloer uit te proberen.
Je begint bij de richting. Waar gaat onze organisatie naartoe en wat betekent dat voor wat ik morgen op de groep of op de afdeling doe? Daarna ontdek je samen de speelruimte. Wat mogen we zelf beslissen, wie is waarvan en wat zijn onze leidende principes? Dan wordt het concreet: wat hebben we met elkaar te leveren? Vervolgens kijkt het team in de spiegel met een teamscan en maakt het afspraken over hoe je samenwerkt. Ook over hoe je elkaar aanspreekt zonder dat iemand de schuld krijgt. En tot slot schrijft het team een eigen teamontwikkelplan en presenteert het dat zelf.
Het plan is echt van hen
Dat laatste vind ik misschien wel het mooiste. Het team bedenkt het zelf, dus het plan is ook echt van hen. Horizon werkt vanuit het idee "whole system in the room": wat iedereen aangaat, bespreek je ook met iedereen. Informele leiders worden dus niet weggezet. Ze krijgen een duidelijke plek, net als iedereen. Zo ontstaat er weer grond onder de voeten, en daarmee ruimte voor echte samenwerking. En voor leiderschap dat niet afhangt van wie er toevallig het hardst roept.
Hoe mooi zou het zijn als elk team, in de zorg én in de kinderopvang, eerst die basis heeft staan voordat we eigenaarschap gaan vragen?
Dus een vraag voor jou. Als je morgen aan je team vraagt waar jullie voor staan en wie waarover beslist, krijg je dan van iedereen hetzelfde antwoord? Of tien verschillende?
Herken je dit in jouw team of organisatie? Laten we eens doorpraten over wat deze training voor jullie kan betekenen.
Lees meer over de training Teamontwikkeling
Wil je niets missen? Meld je aan voor "Aan de Horizon" en blijf op de hoogte.
Hartelijke groet,
Wilma Blankenstein
Wilma Blankenstein is manager, teamtrainer en HorizonXpert. Ze begeleidt teams in de zorg en de kinderopvang naar professioneel eigenaarschap en gezamenlijke verantwoordelijkheid, en weet uit eigen ervaring hoe je van chaos weer grond onder de voeten maakt.
